Trăm ngàn người nghèo đi phân phát... vận may

LỜI TOÀ SOẠN

Nơi vùng đất miền Tây hiền hòa, thấm tình người, mỗi tờ vé số là một tấm lòng, một câu chuyện đời của người bán - người mua. Ở đó còn có cả những ước mơ giản dị nhưng thiết thực và ý nghĩa hơn cả cơ hội trúng độc đắc.

Ngành kinh doanh đặc biệt được coi như “con gà đẻ trứng vàng” này với các tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long là nguồn thu quan trọng với ngân sách địa phương, là nguồn lực quý giá để đầu tư công trình phúc lợi xã hội. Tờ vé số cũng là nghề mưu sinh của 300.000-500.000 người miền Tây, nhất là người nghèo, lao động yếu thế.

Dân trí thực hiện loạt bài "Sinh kế" vé số để kể những câu chuyện, để cùng nhìn nhận khách quan về vai trò đối với an sinh cũng như "bẫy an sinh" cần tránh với ngành kinh tế đặc biệt này.

Tập vé số là tiền trọ, tiền ăn mỗi ngày

Mặt trời vừa ló dạng, bà Tư Hiền (77 tuổi) đã len lỏi giữa dòng người mua bán tấp nập trên chợ nổi Long Xuyên, phường Long Xuyên, tỉnh An Giang. Với xấp vé số dày cộm trên bàn tay rám nắng, bà xởi lời mời khách: “Mua vài tờ lấy hên đi con, biết đâu nay đổi đời!”.

Lời mời giản dị, chân thành của bà Tư Hiền khiến nhiều du khách chú ý. Chỉ trong chốc lát, xấp vé số trên tay bà đã vơi dần. Nở nụ cười hiền, bà Tư tiếp tục chuyển qua địa điểm khác với hy vọng sẽ bán hết tập vé trong buổi sáng để trở về kịp lo cơm nước cho người chồng đã ngoài 80, bệnh tật.

Ở miền Tây, đi đâu cũng có thể gặp những người bán vé số dạo rong ruổi mưu sinh bất kể nắng mưa (Ảnh: CTV).

Dù cảnh nghèo, với bà Tư Hiền, cuộc đời vẫn có phần ưu ái. "Đồng nghiệp" của bà, ông Nguyễn Văn Lợi (47 tuổi, ngụ tại phường Tân An, TP Cần Thơ) làm nghề trong nỗi khó nhọc hơn nhiều. Đôi chân khuyết tật khiến ông phải gắn bó với chiếc xe lăn mấy chục năm qua. Không gia đình, vợ con, ông sống một mình, cô độc trong căn nhà nhỏ. Đủ điều kiện nhận chế độ trợ cấp với người khuyết tật nhưng ông vẫn chọn cách tự lực cánh sinh bằng nghề bán vé số dạo.

Theo thống kê của các công ty xổ số kiến thiết (XSKT) khu vực miền Nam, tỷ lệ người dân miền Tây mua vé số thuộc hàng cao nhất nước. Nhiều người duy trì thói quen mua vé số hàng ngày, có người mua một lần hàng trăm tờ, cũng có người đều đặn mua một vài tờ để ủng hộ người bán vé số dạo.

“Do bị tật ở chân, tôi phải di chuyển bằng xe lăn và tự mình kiếm sống nhờ vào việc bán vé số dạo. Mỗi ngày chỉ bán 140 tờ, thu nhập 140.000 đồng, cũng đủ cho tôi chi phí ăn uống, sinh hoạt. Trước nay, tôi chỉ bán trúng các giải phụ chứ chưa có giải độc đắc. Tuy nhiên, nhiều khách quen cứ gặp tôi là mua vé số ủng hộ, đặc biệt là những ngày mưa gió”, ông Lợi chia sẻ.

Những người bán vé số dạo thường rong ruổi khắp phố phường, từ thành thị đến thôn quê bằng đôi chân nhẫn nại để mưu sinh. Dù thu nhập ít ỏi, bấp bênh theo vận may, họ vẫn bám đường từng ngày để trang trải cuộc sống.

Như trường hợp của bà Hà Thị Danh (76 tuổi, tạm trú tại phường Ninh Kiều, TP Cần Thơ), nhờ nghề bán vé số bà có thể tự nuôi sống bản thân lúc xế chiều, không phải làm phiền đến con cái.

“Tôi có con gái nhưng hoàn cảnh cũng khó khăn, không thể hỗ trợ mẹ. Hơn 15 năm qua, tôi tự nuôi mình bằng nghề bán vé số dạo trên các tuyến phố ở Cần Thơ. Mỗi ngày tôi cần 200.000 đồng cho tiền thuê nhà trọ và ăn uống. Việc bán vé số giúp tôi trang trải được những chi phí này”, bà Danh thổ lộ.

Bà Hà Thị Danh ở Cần Thơ tuổi đã cao vẫn bán vé số để tự nuôi sống bản thân (Ảnh: CTV).

Cũng theo bà Danh, không phải ngày nào bà cũng bán hết 210 tờ vé số lấy từ đại lý. Có hôm mưa gió bán ế, bà phải “ôm” hàng vì đại lý không thu lại. Bà Danh giãi bày: “Hôm nào bán vé số ế thì phải vay tiền để lấy vé bán cho ngày hôm sau. Cuộc mưu sinh của chúng tôi tuy khổ cực nhưng cũng có những niềm vui, khách trúng giải thường tìm đến người bán vé để mua ủng hộ nhiều hơn”.

Bán vài chục, vài trăm tờ vé số mỗi ngày, những người như bà Tư Hiền, ông Lợi hay bà Danh chỉ mong đủ tiền thuê trọ, bữa cơm, thuốc men và tiếp tục mưu sinh vào hôm sau. Những câu chuyện ấy không hiếm ở miền Tây, mà quen thuộc đến mức ít ai nghĩ đến việc một tờ vé số 10.000 đồng lại có thể nuôi sống hàng trăm nghìn người. Tờ vé số mở ra một hệ sinh thái đặc biệt, nơi mỗi tờ giấy nhỏ ấy là những mắt xích sinh kế chặt chẽ. 

Ở miền Tây, từ thành thị đến xóm quê, chỉ cần bước ra đường, vào quán cà phê hay ngồi vỉa hè uống ly trà đá đều thấy cảnh những người bán vé số dạo như bà Tư Hiền, bà Danh, ông Lợi. Phần lớn đội quân vé số là người cao tuổi, người khuyết tật, người nghèo, gần cả đời mưu sinh bằng nghề “bán vận may”.

Tỷ lệ đáng kể khác trong “đội quân vé số dạo" là những đứa trẻ nghèo, trẻ mồ côi. Có em mỗi ngày ra khỏi cổng trường học là vội vã mang xấp vé số rảo bước giữa chợ đời, có em thì chưa từng biết mặt con chữ, con số nhưng rất thạo việc tra thưởng, lấy vé.

Ông xe ôm thương bà vé số cùng cảnh mưu sinh lề đường

Chuyện người miền Tây hay mua vé số là một nét văn hóa đặc trưng, không đơn thuần là để cầu may. Khách mua vé số không phân biệt tuổi tác, nghề nghiệp, sang hèn. Ở miền Tây, từ lao động tự do, nông dân, công nhân, tiểu thương cho tới doanh nhân, trí thức, công chức nhà nước… đều ít nhiều từng mua vé số.

Có người mua vé số vì thương người già, có người vì áy náy khi nhìn một đứa nhỏ mưu sinh trên đường, cũng có người mua chỉ vì ánh mắt đầy hy vọng của người bán. Mỗi tờ vé số như một tấm lòng được gửi gắm, là chút tình người được trao đi trong im lặng.

Theo nhiều người dân miền Tây, việc mua vé số không phải để đổi đời mà cũng là một cách chia sẻ với người khó khăn (Ảnh: CTV).

Buổi chiều ở một góc chợ nhỏ thuộc vùng quê An Giang, bà Tám bán rau dừng tay lựa mớ cải, ngoái nhìn người phụ nữ dáng gầy guộc, vai đeo túi vải cũ kỹ, tay cầm xấp vé số.

“Cho tui hai tờ nghen, trúng hay không cũng được, để bà còn về sớm”, bà Tám cười hiền, đưa tờ 20.000 đồng.

Người phụ nữ  bán vé số rối rít cảm ơn rồi tiếp tục rảo bước.

Câu chuyện mua vé số vì lòng trắc ẩn không hiếm ở vùng quê Nam Bộ. Với nhiều người, tờ vé số không đơn thuần là niềm hy vọng đổi đời mà còn là một cách để sẻ chia với những phận người đang gồng gánh mưu sinh. Mỗi tờ vé số là một cái cớ để cho đi mà không khiến người nhận cảm thấy ái ngại.

Những người thường mua vé số không phải ai cũng khá giả, nhiều người vẫn sống tằn tiện từng bữa. Nhưng họ sẵn sàng chia sẻ bởi hiểu được thế nào là thiếu thốn.

Những tấm vé số đôi khi trở thành cầu nối giữa những mảnh đời không quen biết. Có người đã giữ liên lạc, thỉnh thoảng còn gửi thêm chút quà, giúp nhau qua mùa mưa nắng, dịch bệnh. Với họ, lòng trắc ẩn không nằm ở số tiền, mà ở cách người ta chọn để đối xử với nhau trong xã hội hiện đại, đôi khi niềm tin vào sự tử tế ít nhiều bị lung lạc.

Ông xe ôm Sáu Lành (62 tuổi, ở phường Long Xuyên, An Giang) chia sẻ, dù kiếm được hay ế khách, ông vẫn bỏ ra 10.000-20.000 đồng mua vé số mỗi ngày. Ông bảo mua vé số không phải vì mê mà thấy thương mấy người bán vé số, dù thu nhập hàng ngày của họ có khi... khá hơn ông.

“Chắc do tôi thấy mình còn được chạy xe mà nhiều người phải đi bộ rạc cẳng mỗi ngày. Cũng có lẽ do tôi thấy đồng cảm vì cùng cảnh mưu sinh bên lề đường nắng gió”, ông Lành bộc bạch.

Công việc bán vé số dạo giúp không it người khó khăn có thu nhập trang trải cuộc sống (Ảnh: CTV).

Ông Huỳnh Văn Luyến (37 tuổi, ngụ tại xã Hưng Mỹ, tỉnh Cà Mau) cho hay mỗi ngày ông đều chạy xe máy trên dưới 70km để thu mua tôm sú, cua biển thương phẩm. Công việc mang lại cho ông nguồn thu nhập ổn định khoảng 300.000 đồng/ngày.

“Tôi đang chạy xe máy đi thu mua tôm và cua biển thì thấy một bà cụ đi bộ dưới mưa mời từng người mua vé số. Nghĩ mình còn trẻ, còn sức khỏe, kiếm tiền cũng dễ hơn nên tôi đã quyết định mua 15 tờ vé số vừa ủng hộ bà cụ, vừa thử vận may”, ông Luyến cười xòa.

Tương tự, ông Nguyễn Văn Hạnh (40 tuổi, ngụ phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau) giải thích: “Hằng ngày, khi đi uống cà phê sáng, tôi thường mua trên dưới 10 tờ để ủng hộ người bán vé số dạo lớn tuổi. Dù biết khả năng trúng giải cao là rất mong manh nhưng mua để chiều còn có hy vọng đổi đời, như chút niềm vui, trông đợi mỗi ngày”.